StudiekeuzeKompas

Begin het gesprek niet onmiddellijk vanuit studierichtingen, maar vanuit de leerling zelf. Het eerste doel is dat de leerling beseft dat hij of zij een keuze moet maken en begrijpt wat dit betekent. Door stil te staan bij eerdere keuzes wordt de leerling zich bewuster van zijn eigen manier van kiezen. Leerlingen hebben steun, sturing en inspiratie nodig om hun leer- en keuzeproces te kunnen reguleren.

In deze fase onderzoek je welke informatie de leerling al heeft over de verschillende studierichtingen en finaliteiten. Veel leerlingen hebben nog onvolledige of foutieve ideeën. Zo denken sommige leerlingen dat alleen de doorstroomfinaliteit goede kansen biedt, terwijl ook de dubbele finaliteit en arbeidsmarktfinaliteit waardevolle mogelijkheden bieden. Ga eerst na waar de verwarring zit. Pas daarna kan je gerichte informatie geven en misvattingen bijsturen.

Een leerling kan pas een doordachte studiekeuze maken wanneer hij of zij zichzelf beter leert kennen. Ondersteun leerlingen daarom bij het ontdekken van hun interesses, talenten, competenties en waarden. Maak duidelijk dat een studiekeuze niet enkel gebaseerd is op punten, maar ook op motivatie, draagkracht en persoonlijke voorkeuren. Laat leerlingen een persoonlijk “intern kompas” invullen met drie interesses, drie talenten, drie belangrijke waarden en één zin die begint met: “Bij mijn studiekeuze wil ik zeker dat ...”.

Kiezen is een vaardigheid die leerlingen moeten leren. Sommige leerlingen stellen hun keuze uit, volgen vrienden of kiezen zonder voldoende na te denken. Als leerkracht kan je hen helpen om bewuster en zelfstandiger te kiezen. Je ondersteunt de leerling in het keuzeproces, maar de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de studiekeuze blijft bij de leerling zelf.

Een onderwijsloopbaangesprek hoeft niet beperkt te blijven tot één gesprek. Ook tijdens de lessen kan je leerlingen in contact brengen met verschillende studiedomeinen en richtingen. Door breed te verkennen ontdekken leerlingen soms mogelijkheden die ze vooraf nog niet kenden. Geef ook informatie over andere scholen en richtingen in de buurt. Voor leerlingen kan een schoolwissel spannend zijn, omdat zij hun vertrouwde omgeving verlaten. Door dit bespreekbaar te maken, verlaag je de drempel en help je leerlingen realistischer naar hun opties te kijken.

Aan het einde van het gesprek vat je samen wat besproken werd. Help de leerling om de overblijvende opties helder te krijgen en na te denken over de richting die het best aansluit bij zijn of haar interesses, talenten en toekomstbeeld. Besteed hierbij niet alleen aandacht aan rationele argumenten, maar ook aan het gevoel van de leerling. Een goede studiekeuze houdt rekening met informatie, zelfkennis, advies van anderen en persoonlijke motivatie.